Hasłokrzyżówkowe „trzecia era w dziejach Ziemi, dzieląca się na sześć okresów" w słowniku krzyżówkowym. W naszym internetowym leksykonie krzyżówkowym dla wyrażenia trzecia era w dziejach Ziemi, dzieląca się na sześć okresów znajduje się tylko 1 odpowiedź do krzyżówek. Definicje te podzielone zostały na 1 grupę znaczeniową. B nauka o dziejach państwa, narodu, społeczeństwa. C. dział geografii zajmujący się występowaniem ludzi na Ziemi. D. zaprzeczenie ewolucji gatunków. 2. Przyporządkuj wymienione umiejętności właściwym gatunkom praludzi, które jako pierwsze zaczęły je stosować. Nazwy gatunków nie zostały podane w porządku chronologicznym Definicje te zostały podzielone na 1 grupę znaczeniową. Jeżeli znasz inne definicje dla hasła „epoka w dziejach ziemi, część trzeciorzędu, między eocenem a miocenem, od ok. 35 do 23 mln lat temu” lub potrafisz określić ich inny kontekst znaczeniowy, możesz dodać je za pomocą formularza znajdującego się w opcji Dodaj nowy Portal Wordwall umożliwia szybkie i łatwe tworzenie wspaniałych materiałów dydaktycznych. Wybierz szablon. Wprowadź elementy. Pobierz zestaw ćwiczeń interaktywnych i do wydruku. dzieje Ziemi - Dzieje Ziemi - Dzieje Ziemi - DZIEJE ZIEMI - Dzieje Ziemi - Dzieje ziemi - geografia Dzieje Ziemi - kl. 7 geografia dzieje ziemi ery i okresy. Ery w dziejach ziemi; Najstarszy eon w dziejach ziemi; Era w dziejach ziemi; Okres w dziejach ziemi, bezpośrednio poprzedzający neolit; Jeden z okresów w dziejach ziemi, Najmłodszy okres w dziejach ziemi; Najmłodszy okres w dziejach ziemi anagramowo oko zenki; Najmłodsza era w dziejach ziemi; Jeden z okresów w dziejach ziemi, Jeden z AnnaCzerwiska, czoowa polska alpinistka, aby zdoby Koron Ziemi, musiaa wej 02 p. na najwyszy szczyt kadego kontynentu. Oblicz, jak wysoko wzgldn pokonaa, wspinajc si na Mount Everest (8848 m n.p.m.) z bazy alpinistycznej pooonej na wysokoci 5360 m n.p.m. Obliczenia: 中文. Z Wikipedii, wolnej encyklopedii. – formalna jednostka geochronologiczna (czasowa), niższa rangą od , a wyższa rangą od . Odpowiada jednostce chronostratygraficznej (jednostce skalnej) o nazwie. Tabela okresów geologicznych fanerozoiku oficjalnie zdefiniowanych przez Międzynarodową Unię Nauk Geologicznych. Wdziejach ustrojowych Anglii XVII i XVIII w. wyróżniamy cztery okresy: Okres schyłkowy monarchii absolutnej pod rządami Stuartów 1603- Okres Republiki i dyktatury Oliviera Cromwella 1648- Okres Restauracji Stuartów 1660- Okres kształtowania się monarchii parlamentarnej 1688- Era gregoriańska (królowie hanowerscy), a następnie Wraz z narodzinami trzech nowych Ziemian rodzina Malto powiększyła się, ale czy ci nowi sojusznicy wystarczą, by uratować Dot?! Dowiedz się, oglądając finał Hasło do krzyżówki „era na początku dziejów Ziemi” w leksykonie szaradzisty. W naszym leksykonie krzyżówkowym dla wyrażenia era na początku dziejów Ziemi znajduje się tylko 1 definicja do krzyżówek. Definicje te zostały podzielone na 1 grupę znaczeniową. Jeżeli znasz inne definicje pasujące do hasła „ era na początku N1I7b. W historii wyróżniamy tradycyjnie 5 epok: prehistoria, starożytność, średniowiecze, nowożytność i współczesność. Co nauka to jednak inny podział. Na tej stronie znajdziesz te według trzech najważniejszych nauk dla dziejów ludzkości – historii, historii sztuki i trafiłeś na tę stronę poszukując odpowiedzi na prawdopodobnie najczęściej zadawane i jednocześnie najnudniejsze zadanie na historii: “Wymień epoki historyczne i ich granice czasowe” to wszystko co Cię interesuje znajdziesz w poniższych 5 na epoki historycznePrehistoria (od ok. 2,6 mln lat temu do 4000/3500 lat – od początków ludzkości do wynalezienia pismaStarożytność (od ok. 3 500 lat do 476 r. od wynalezienia pisma do upadku Cesarstwa ZachodniorzymskiegoŚredniowiecze (od 476 r do 1492 r.) – od upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego najczęściej do odkrycia Ameryki przez Krzysztofa KolumbaNowożytność (od 1492 r. do 1789 r.) – najczęściej od odkrycia Ameryki do wybuchu rewolucji francuskiejEpoka XIX wieku (od 1789 r. do 1914 r.) – od rewolucji francuskiej do wybuchu I wojny światowejWspółczesność (od 1914 r. do dziś) – nie trzeba chyba tłumaczyć?Jednak jeśli naprawdę interesujesz się przeszłością i pragniesz poszerzyć swoją wiedzę, a pytania w stylu gdzie odkryto najstarsze szczątki człowieka w Polsce, jak zbudowano piramidy, które 10 budynków było najwyższych w starożytności, czy jak powstała Polska, nie dają Ci zasnąć, to jesteś w najlepszym miejscu do rozpoczęcia prawdziwiej nauki – a wszystko zaczęło się w jednak podstawy. Każda nauka dzieli umownie przeszłość na różne epoki i okresy wedle swoich potrzeb, a te dzielą czasem na jeszcze mniejsze, i jeszcze mniejsze. Co to znaczy, że podział na epoki jest umowny? Każde dwie epoki teoretycznie rozdziela tzw. cezura, czyli przełomowe wydarzenie, które ktoś uznał, że w jakiś sposób odmieniło historię świata. Brzmi niedorzecznie? Oczywiście, bo to totalna bzdura. W momencie odkrycia zwykle nikt nie zdawał sobie z tego sprawy, ale my naukowcy lubimy porządek. Z tego też wynika sporo problemów bo nie wszyscy za graniczne przyjmują te same daty. Przykładowo za koniec średniowiecza czasem wymienia się początek reformacji (1517 r.) lub upadek Cesarstwa Wschodniorzymskiego (1453 r.).Archeologia w temacie periodyzacji dziejów ma o wiele więcej wspólnego z historią sztuki, bo obie te dyscypliny bardziej przyjmują do wiadomości, że byle wydarzenie nie jest w stanie zmienić świata. To jego skutki i wynikłe po nim procesy są tak naprawdę ważne. Nie mówiąc już o tym, że w różnych zakątkach Ziemi wszystko działo się w różnym czasie, bo dopiero od niedawna mamy tak szybki przepływ informacji. I tak w periodyzacji sztuki dla historii ziem dzisiejszej Polski w dużym uogólnieniu wygląda to tak: Periodyzacja dziejów według historii sztukiPrehistoriaStarożytnośćŚredniowieczeSztuka romańska (od ok. X w. do XII w.)Sztuka gotycka (od XIII do XV w.)NowożytnośćRenesans i manieryzm (od końca XVI do połowy XVII w.)Barok i rokoko (od końca XVI do poł. XVIII w.)XIX i XXI (ok. 1760 – 1830)Romantyzm i pozytywizm (od końca XVIIII w. do lat 40. XIX w.) – przy czym w Polsce impresjonizm przyjęto raczej bez szałuMłoda Polska (1890 – 1918) – czyli nasza odmiana modernizmuDwudziestolecie międzywojenne – i tu już modernizm pełną parąPo 1945 – sztuka współczesna, przy czym w czasach PRL obowiązującym nurtem był socrealizm, co zakończyło się w 1989 prehistorii na epoki, a po ukośniku przedziały czasowe epok archeologicznych dla ziem dzisiejszej PolskiEpoka kamienia (ok. 2,6 mln lat – 3400/2000 (ok. 2,6 mln lat – 11000 / (ok. 500000 – 8000 (ok. 10000 – 5000 / (ok. 8000 – 4800 (ok. 9000 – 3400 / (ok. 5200 – 2300 brązu (ok. 3400 – 1200 / (ok. 2300 – 700 żelaza (ok. 1200/700 do starożytności/średniowiecza)StarożytnośćŚredniowieczeNowożytnośćWspółczesnośćNas, archeologów, najbardziej jednak ciekawi właśnie prehistoria, czyli paleolit, mezolit, neolit, epoka brązu i epoka żelaza. To najdłuższy okres w naszych dziejach, a tak często pomijany przez wielu. Nauczyliśmy się wówczas podstaw tego, co dziś pozwala nam tracić bezsensownie czas na czytanie takich głupot jak chociażby podział na epoki historyczne. Choć i są wśród nas pasjonaci starożytności, średniowiecza, nowożytności czy współczesności, bo wiele metod badawczych pozwala na odkrycia, które innym naukom się nie śniły. No ale skoro już doszliśmy tak daleko to może warto zacząć tak naprawdę od początku?Wspieraj jedyne w Polsce czasopismo archeologiczne pisane ludzkim językiem i zamów prenumeratę już dziś!PALEOLITEpoka kamienia jest najstarszym i najdłuższym etapem w dziejach ludzkości. Jej początki sięgają 2,6 miliona lat temu, kiedy wczesne istoty ludzkie w Afryce zaczęły wytwarzać narzędzia kamienne, a zamyka ją upowszechnienie narzędzi z brązu, które w Europie nastąpiło przed 4 tysiącami lat. Podział epoki kamienia wygląda tak: paleolit, czyli starsza epoka kamienia, mezolit – środkowa epoka kamienia, oraz neolit czyli młodsza epoka kamienia. Epokę paleolitu cechowały: duża zależność człowieka od środowiska przyrodniczego; wolne tempo przemian w gospodarce, technologii i kulturze, zwłaszcza w początkowych stadiach rozwoju, oraz podobieństwo sposobów życia na odległych od siebie obszarach. Niektórzy mogą Wam również wmawiać, że działo się wówczas niewiele, jednak to nieprawda! Świadczy to tylko o tym jak mało te osoby wiedzą o odległej przeszłości więcej…Pochodzenie i kluczowe aspekty wykonania Wenus z Willendorfu, mającej około 30 000 lat, pozostawały tajemnicą przez ponad stulecie od czasu jej odkrycia. Na podstawie wyników najnowszych badań wykorzystujących mikrotomografię komputerową udało się ustalić szczegóły związane z wykonaniem tej figurki. Dawno, dawno temu w Dolnej Austrii Figurkę … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Wenus z Willendorfu – znamy pochodzenie najsławniejszej kobiety paleolituTruizmem jest stwierdzenie, że odkrycia mają to do siebie, iż często zmieniają wyobrażenie o świecie. Czasem dość drastycznie, o czym przekonali się współcześni Kopernikowi, Galileuszowi, Newtonowi czy Tesli. Wszystkie te postacie przeniosły stan wiedzy człowieka na zupełnie inny poziom świadomości. Towarzyszyły temu jednak konflikty ze … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Opór przed nowym, czyli historia malowideł w jaskini AltamiraŻyjąca 3,2 miliona lat temu Lucy, przedstawicielka gatunku Australopithecus afarensis nazywana jest wielką damą nauki. Jej odkrycie było punktem zwrotnym w badaniach nad ewolucją człowieka. Lucy stała się ikoną nauki, ale też symbolem etiopskiego nacjonalizmu, artefaktem kulturowym oraz okazem wzorcowym, do którego porównywano inne … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Historia Lucy – najsłynniejszego australopiteka z EtiopiiMEZOLITMezolit – inaczej środkowa epoka kamienia to okres trwający od około 11 000 – 7 000 na Bliskim Wschodzie i około 8 000 – 4 800 na terenach Niżu Środkowoeuropejskiego, stanowiący stopniowe przejście od paleolitu do neolitu i związany z postępującymi przemianami klimatycznymi związanymi z końcem więcej…Na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej archeolodzy odkryli mającą nawet 10 tys. lat kopalnię krzemienia czekoladowego. Jak podkreśla kierownik badań dr Magdalena Sudoł-Procyk – to dotąd najdalej wysunięty na południowy zachód w Polsce tego typu obiekt. Wcześniej uważano, że choć zasiedlający te tereny neandertalczycy, a następnie homo … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej odkryto pradziejową kopalnię krzemienia czekoladowego!Teren obecnej Polski nie opustoszał pod koniec ostatniej epoki lodowcowej ok. 9500 lat Był dalej zamieszkiwany przez łowców reniferów, którzy stopniowo przystosowali się do życia w coraz cieplejszym klimacie – wynika z analiz polskich naukowców opublikowanych w “Journal of World Prehistory”. W ciągu … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Paleolityczni łowcy nie opuścili swych ziem pod koniec epoki lodowcowejNa zębach ludzi, żyjących niemal 9 tys. lat temu na terenie dzisiejszej Polski, naukowcy wykryli ślady próchnicy. Najstarsze oznaki tej bakteryjnej choroby mogły być efektem spożywania owoców i miodu – przypuszczają badający to zjawisko naukowcy z UKSW w Warszawie. Próchnica to dziś choroba bardzo … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Próchnica dokuczała naszym przodkom już 9 tys. lat temuNEOLITNa epokę neolitu przypada ważny etap formowania się struktur etnicznych zasadniczych dla dalszego rozwoju Europy. Najistotniejsze znaczenie miał proces indoeuropeizacji, obejmujący także ziemie Polski. Ludy, które posługiwały się językiem praindoeuropejskim, pojawiły się prawdopodobnie już w IV tysiącleciu Ich jedność językowa rozpadła się u schyłku tego więcej…Około 10 tys. lat temu ludzie udomowili bydło w rejonie Środkowego Nilu w dzisiejszym Sudanie – takie są wstępne wnioski naukowców z PAN, którzy niedawno wrócili z wykopalisk. Do tej pory sądzono, że do wschodniej Afryki trafiło z obszarów Turcji i Iraku. Obecnie badacze … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Udomowienie bydła mogło nastąpić też we wschodniej AfrycePo odkryciach w pobliżu Cedyni, Torunia czy Oławy dotąd znaliśmy 8 stanowisk identyfikowanych jako neolityczne rondele, czyli jedne z najstarszych budowli monumentalnych w Europie. Okazuje się jednak, że ich liczba wciąż rośnie! Najnowszym, bezprecedensowym odkryciem, są potencjalne obiekty położone niedaleko Ząbkowic Śląskich na Dolnym … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Czy na Dolnym Śląsku odkryto 5 nieznanych dotąd neolitycznych rondeli?Zmodernizowana podziemna trasa turystyczna, nowa wystawa stała oraz zrekonstruowana wioska neolityczna, czekają na zwiedzających w Muzeum Archeologicznym i Rezerwacie Krzemionki. Wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO neolityczne kopalnie krzemienia znów są dostępne dla turystów. W środę odbyło się uroczyste otwarcie Muzeum Archeologicznego i Rezerwatu … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Neolityczne kopalnie w Krzemionkach dostępne dla turystów!EPOKA BRĄZUNazwa tej epoki pochodzi od używanych wówczas powszechnie narzędzi z nowo wprowadzonego surowca – brązu, czyli stopu miedzi z cyną. Epoka ta ma zróżnicowane ramy czasowe, zależne od terenu występowania. Najwcześniej, w Egipcie i na Bliskim Wschodzie (Dżemdet Nasr), za początek epoki brązu przyjmuje się umownie rok 3400 w Europie Południowej 2800 na terenach dzisiejszych wschodnich Niemiec i zachodniej Polski 2200 Koniec epoki brązu przypada na lata 1000–700 więcej…Trwają badania naczyń ceramicznych i ich fragmentów, pozyskanych w trakcie ponad stu lat badań archeologicznych w południowo-wschodnich Bałkanach. Archeolog z UAM w Poznaniu chce dzięki temu poznać kontakty kulturowe, do jakich dochodziło na tych terenach trzy tysiące lat temu. „Południowo-wschodnie Bałkany to teren często … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Ceramika stanowi ślad zmian na Bałkanach sprzed 3 tys. latObsypane czerwonym barwnikiem kości rosłych mężczyzn odkryte przez polskich archeologów w dwóch kurhanach z Wojwodiny w północnej części Republiki Serbii należały najprawdopodobniej do osób, które przybyły tam prawie 5 tys. lat temu z obszaru stepów południowej Rosji lub Ukrainy. Celem badań były dwa … Czytaj więcej…Czytaj więcej… O pochówkach kultury grobów jamowych sprzed 5 tys. lat temuKonie domowe (Equus ferus caballus) pochodzą z pontyjsko-kaspijskiego stepu na północy Kaukazu, skąd w ciągu kilku wieków opanowały pozostałą część Eurazji. To wynik obszernego badania opartego na analizie genetycznej. Dzięki pracy 162 naukowców – archeologów, paleontologów, lingwistów i genetyków – udało się rozwikłać … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Naukowcy odkryli gdzie i kiedy oswojono konie domowe!EPOKA ŻELAZATo epoka, w której żelazo stało się głównym surowcem w wytwarzaniu narzędzi. Ramy czasowe epoki żelaza są różne i uzależnione od stref geograficznych, zróżnicowania kulturowego i rozwoju społeczno-gospodarczego. Najstarsze wyroby z kutego żelaza (głównie pochodzenia meteorytowego), pochodzą z XV i XIV wieku z terenów gdzie ludność zamieszkiwała państwo Hetytów (Azja Mniejsza). Stamtąd żelazo przez Palestynę dotarło do Egiptu, i dalej do Mezopotamii i Iranu. Następnie na Kaukaz, w XII w do Grecji oraz w XI-X w. do Italii. Do dalszych części Europy żelazo dotarło przez Półwysep Bałkański oraz Kaukaz. W znaczeniu historycznym epoka żelaza trwa do dziś (w sensie archeologicznym skończyła się w XII w.).Czytaj więcej…W okresie masowych migracji ludności podczas wędrówek ludów (IV-VI w.) na terenie Polski doszło do zarastania terenów rolniczych i regeneracji lasów. Następnie – wraz z intensywnym osadnictwem Słowian i Bałtów, a potem i rozwojem państwa – lasy pierwotne zaczęły stopniowo zanikać. Takie wyniki pokazują … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Pustka osadnicza okresu wędrówek ludów widoczna w badaniach pyłkuGermanie wytwarzali monety co najmniej 200 lat wcześniej, niż do tej pory sądzili badacze – przekonują naukowcy w filmowym podsumowaniu projektu. Zebrano dowody na początki ich mennictwa w 2. poł. III w. na terenach zachodniej Ukrainy. Wydział Archeologii UW opublikował materiał wideo, w którym przedstawiono … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Germanie bili monety na terenach zachodniej Ukrainy już w III z brązu i żelaza sprzed 2600 lat odkryli archeolodzy podczas badań w rejonie podbielskich Kobiernic i Porąbki. Bogusław Chorąży z działu archeologii bielskiego Muzeum Historycznego powiedział PAP, że to mogą być najstarsze przedmioty na tych ziemiach. „To bardzo ważne odkrycia z naukowego punktu … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Skarby sprzed 2600 lat odkryte w podbielskich Kobiernicach i PorąbceSTAROŻYTNOŚĆTo pierwsza epoka stricte historyczna i to od niej zwykle rozpoczyna się naukę historii w szkołach. Obejmuje ona dzieje od powstania pierwszych cywilizacji Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej do około V wieku W odniesieniu do Grecji i Rzymu nazywana jest zamiennie antykiem. W stosunku do podziału archeologicznego pokrywa się z epoką brązu i epoką więcej…Duże ubytki w częściach kości twarzoczaszki mumii Egipcjanki żyjącej ponad 2 tys. lat temu mogą świadczyć o tym, że cierpiała na raka nosogardzieli – uważają eksperci z Warszawskiego Projektu Interdyscyplinarnych Badań Mumii. Mumia trafiła do Polski blisko 200 lat temu. W 2016 r. ci … Czytaj więcej…Czytaj więcej… W Mumii Tajemniczej Damy odkryto przypuszczalne ślady po nowotworzeKrólewska gra z Ur, znana również jako Gra na Dwudziestu Kwadratach (ang. Game of Twenty Squares) lub po prostu gra z Ur (ang. Game of Ur), była grą planszowa dla dwóch graczy, pochodzącą ze starożytnej Mezopotamii. Jej najstarsze egzemplarze datowane są na ok. 5000 … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Królewska gra z Ur – krótka historia i zasadyPonad 200 inskrypcji zawierających tajemnicze formuły skierowane do anonimowego boga odkryli badacze na przestrzeni dziesiątek lat w Palmyrze – starożytnej metropolii w obecnej Syrii. Polskiej badaczce udało się ustalić, do kogo były skierowane. Palmyra była starożytną metropolią, która pośredniczyła w handlu między cesarstwem rzymskim … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Pan Świata i Miłosierny. Zagadka boga z Palmyry rozwiązanaŚREDNIOWIECZEEpoka w historii Europy trwająca od V do XV wieku, która rozpoczęła się wraz z upadkiem cesarstwa zachodniorzymskiego i trwała do epoki renesansu i wielkich odkryć geograficznych. W sensie archeologicznym koniec średniowiecza wyznacza zmierzch epoki żelaza. Jeszcze do niedawna powszechnie uznawane jako czas ciemnoty i przesądów dziś powoli odchodzi się od takiego rozumienia wieków więcej…Sześć czaszek pochodzących z późnośredniowiecznego cmentarza, odkrytego blisko dekadę temu w Gliwicach przebadali współczesnymi metodami dentyści z Katowic. Okazuje się, że próchnica była w średniowieczu znacznie rzadsza niż obecnie. „Na przegląd stomatologiczny z Muzeum w Gliwicach zostało przekazanych 6 czaszek lub ich części, z … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Słynne „wampiry” z Gliwic zostały zbadane przez dentystówDoniesienia na temat odkrycia grobu Haralda Sinozębego oparte są na hipotezach niepopartych faktami. Nie ma żadnego dowodu na to, by w Wiejkowie (zachodniopomorskie) pochowany był król Danii – powiedział PAP archeolog dr Wojciech Filipowiak z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN. Informacje, jakoby w Wiejkowie, … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Nie ma żadnego dowodu na to, by w Wiejkowie odkryto grób Haralda SinozębegoPolski projekt badań archeologicznych w Starej Dongoli w Sudanie znalazł się w finale konkursu Europejskiej Rady ds. Badań (ERC) dotyczącym publicznego zaangażowania w badania. To przedsięwzięcie Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Mowa o projekcie ERC Starting Grant UMMA, kierowanym przez dr. hab. Artura Obłuskiego. Bierze … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Polski projekt archeologiczny w finale europejskiego konkursu. Potrzebne głosy!NOWOŻYTNOŚĆEpoka w historii Europy trwająca od początku XV do końca XVIII wieku. Realnymi wyznacznikami przejścia od średniowiecza do nowożytności są przemiany kulturowe, polityczne, państwowe, ideologiczne i w ograniczonym stopniu techniczne. W historii świata za umowne zakończenie epoki najczęściej uznaje się wybuch rewolucji francuskiej, a rzadziej kongres więcej…Zamek Grodno wyróżnia się na tle zamków dolnośląskich. Stanowi on połączenie malowniczej górskiej ruiny, z obiektem owianym legendą, a jednocześnie możliwym do zwiedzania. Cieszy zatem niesamowicie fakt, że wiele lat badań w końcu doczekało się kompletnego podsumowania. Co nowego wiemy o historii zamku i … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Zamek Grodno – najnowsze ustalenia i wyniki badań [REKONSTRUKCJE]Warunki życia w późnym średniowieczu i czasach nowożytnych na Głównym Mieście w Gdańsku są możliwe do odtworzenia dzięki badaniom kultury materialnej. Dlatego archeolodzy z Uniwersytetu Warszawskiego opracują i udostępnią wyniki badań archeologiczno-architektonicznych przeprowadzonych przy ulicy Powroźniczej. Dotychczas jest to jeden z większych obszarów rozpoznanych wykopaliskowo, … Czytaj więcej…Czytaj więcej… O badaniach przy ul. Powroźniczej w GdańskuW ogrodach bazyliańskich (dzisiaj Ogród Różańcowy), stanowiących część zespołu sakralnego dawnej katedry greckokatolickiej, obecnie bazyliki pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny na Górze Chełmskiej w Chełmie, zachowała się bardzo interesująca studnia. Ma ona głębokość około 45 m i średnicę 2,1-2,2 m. Została wydrążona w kredowej … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Studnia na Górze ChełmskiejWSPÓŁCZESNOŚĆEpoka w historii Europy trwająca od końca nowożytności do dnia więcej…„Nauka dla społeczeństwa, społeczeństwo dla nauki w Miejscu Pamięci Narodowej w Łambinowicach” to nowy projekt naukowy realizowany przez Centralne Muzeum Jeńców Wojennych. Rozpoczął się 2 czerwca 2022 r., a środki na niego pochodzą z programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla społeczeństwa”. … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Nauka dla społeczeństwo, społeczeństwo dla nauki w Miejscu Pamięci Narodowej w ŁambinowicachDokumentacja rysunkowa znalezisk ceramicznych to czasochłonna, ale niezbędna część pracy archeologów. Liczba odkrywanych zabytków sięga często setek, tysięcy, a nawet setek tysięcy fragmentów! Zespół ze Słowacji powiedział jednak dość tradycyjnym, nieefektywnym metodom i stworzył urządzenie o nazwie Laser Aided Profiler (LAP). Okazuje się, że … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Laserowy skaner przekrojów zabytków? Oto jak usprawnić dokumentację!Ponad 400 stanowisk archeologicznych i ponad 1 000 zabytków zostało opisanych w internetowym “Archeologicznym Atlasie Małopolski”. Nowy portal popularnonaukowy stworzony przez Muzeum Archeologiczne w Krakowie jest dostępny dla odbiorców od 1 stycznia. W “ArcheoAtlasie” znalazły się informacje o najciekawszych stanowiskach archeologicznych w regionie od … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Archeologiczny Atlas Małopolski jest już dostępny!NOWY ŚWIATKażdy region świata ma własną, lokalnie dopasowaną chronologię dziejów i tak jest również w przypadku obu Ameryk. Naukowcy badający historię kultur prekolumbijskich Mezoameryki ustalili na przykład podział na pięć okresów. Jako, że badania Polaków w Amerykach stanowią stosunkowo mały procent polskiej archeologii (choć ważny w skali światowej), wszystkie artykuły o tej tematyce umieściliśmy w jednej więcej…O tym, że dzieci składane w ofierze przez Inków 500 lat temu na szczytach wulkanów były odurzane z pomocą liści koki i substancji halucynogennych świadczą wyniki badań toksykologicznych. Przeprowadził je międzynarodowy zespół naukowców, wśród których były badaczki z UW i UMK. Archeolodzy znają już … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Liście koki i ayahuasca – tym Inkowie odurzali składane w ofierze dzieciBecán to ruiny ważnego ośrodka cywilizacji Majów, odznaczające się na tle okolicy monumentalną zabudową, w tym sporych rozmiarów piramidami. Ponowne badania powalają naukowcom wysnuć nowe wnioski. Wnioski skrajnie odmienne od tego, co sugerowano przez ostatnie pięćdziesiąt lat… Na łamach czasopisma „Ancient Mesoamerica” ukazał się … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Becán – świadek sześćsetletniej gry o tron w państwie MajówAntropomorficzne gliniane fajki są jednym z najpiękniejszych i zarazem najciekawszych wytworów kultur Missisipi. Zabytki te rozwijały się od około 1500 roku do XII wieku od najprostszych form po fajki, których cybuchy przyjęły kształt antropomorficzny lub zoomorficzny i częstokroć przedstawiały postacie mitologiczne. Ze … Czytaj więcej…Czytaj więcej… Co palono w najstarszych fajkach Ameryki Północnej?PRZEKROJOWOCzasem archeolodzy lubią popatrzeć na sprawy z szerokiego punktu widzenia. Tutaj trafiają artykuły, których nie jesteśmy w stanie zaklasyfikować do jednej należą do najbardziej tajemniczych ludów starożytności. Już greccy i rzymscy autorzy zadawali pytanie, które do dziś pozostaje bez definitywnej odpowiedzi: Skąd wzięli się Etruskowie? Byli rdzenną ludnością Italii? Przybyli z Anatolii? A może – jak chciał Liwiusz – napłynęli do Italii z terenów alpejskich? Badania etruskiego … Czytaj więcej…Czytaj więcej… DNA zdradza, skąd pochodzą EtruskowieW jaskiniach świetnie zachowują się szczątki zwierząt, dzięki czemu badać można tam kopalne DNA, a z nacieków w jaskiniach wyczytać można, jak zmieniał się klimat w przeszłości – mówi speleolog prof. Michał Gradziński z UJ przy okazji Międzynarodowego Roku Jaskiń i Krasu. Rok 2021 … Czytaj więcej…Czytaj więcej… W jaki sposób powstają jaskinie i dlaczego są ważne dla nauki? Współczesny wygląd naszej planety kształtował się przez miliardy lat. W skorupie ziemskiej oraz na jej powierzchni nieustannie zachodziły i zachodzą przemiany – zarówno gwałtowne, np. trzęsienia ziemi czy wybuchy wulkanów, jak i powolne, np. wietrzenie skał czy ruchy masowe. Nasza planeta ma około 4,6 mld lat, a życie pojawiło się około 3,8 mld lat temu – człowiek współczesny zasiedla ją zaledwie od około 200 tys. lat. Aby przedstawić wydarzenia, które zachodziły w tym bardzo długim okresie (od powstania planety aż do współczesności) używa się czasu geologicznego – systemu rachuby czasu, w którym poszczególne przedziały (eony, ery, okresy, i epoki) odpowiadają okresom charakterystycznym dla powstawania skał i podawany jest w milionach lat. Podział ten został wprowadzony na podstawie najważniejszych wydarzeń geologicznych i klimatycznych oraz zmian zachodzących w świecie zwierzęcym i roślinnym. wiemy o nich dzięki pozostałościom organizmów, które zachowały się w skałach, nazywamy je skamieniałościami. Badaniem zmian zachodzących w litosferze i na jej powierzchni zajmuje się geologia historyczna. Przyjmuje ona zasadę, że zjawiska i procesy geologiczne mające miejsce w przeszłości są odzwierciedlone we współcześnie odnalezionych skamieniałościach. Pozwalają one bardzo precyzyjnie określić wiek skał – zarówno bezwzględny (metoda izotopowa), jak i względny. Na podstawie badań radiometrycznych w miarę precyzyjnie określono bezwzględny wiek Ziemi na ok. 4,6 miliarda lat. W celu poznania dziejów Ziemi, oprócz wieku bezwzględnego skał, istotne jest także ustalenie ich wieku względnego oraz odtworzenie następstw zdarzeń z przeszłości naszej planety. Uzyskuje się to wieloma sposobami, np. metoda stratygraficzna oparta na ułożeniu skał mówi, że skała osadowa leżąca wyżej jest młodsza od skały osadowej leżącej poniżej. Jednak przy datowaniu wieku skał oraz poznawaniu wydarzeń z minionych epok najszersze zastosowanie ma paleontologia. Szczątki, odciski i odlewy organizmów żyjących w prehistorii występują dziś w skałach jako skamieniałości, dzięki którym można precyzyjnie określić wiek skał – bezwzględny (metodą izotopową) i względny (metodą radiometryczną). Szczególnie duże znaczenie mają tzw. skamieniałości przewodnie, czyli ślady gatunków, które pojawiły się na Ziemi na krótki okres czasu (z geologicznego punktu widzenia) i występowały powszechnie. Podział dziejów Ziemi przedstawia tablica stratygraficzna (Wikipedia), natomiast nauka zajmująca się badaniem wieku i wzajemnego ułożenia skał w celu odtworzenia historii naszej planety to stratygrafia. Dzieje geologiczne – źródło – Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy dr Tatiana Woroncowa-Marcinowska Neogen – środkowy okres ery kenozoicznej, to czas, kiedy nasza planeta przeszła wiele zmian, zarówno geologicznych, jak i związanych ze światem roślin i zwierząt. Neogen jest szczególnie ciekawy także z innych względów – to właśnie w tym okresie należy szukać pierwszych przodków człowieka. Jak wyglądał świat w okresie neogenu? Zapoznaj się z najważniejszymi informacjami na temat jednego z najciekawszych okresów w dziejach Ziemi. Era kenozoiczna to czas kiedy światowe ekosystemy zaczęły przypominać współczesne. Choć neogenu od poprzedzającego go paleogenu nie oddzielają niespodziewane wydarzenia, takie jak np. gwałtowne wymieranie gatunków czy nagłe zmiany klimatu, był to czas wielkich i znaczących przeobrażeń, które stopniowo zmieniały oblicze naszej planety. Zderzenia kontynentów spowodowały wypiętrzanie się obecnych łańcuchów górskich, wiele mórz śródlądowych całkowicie zniknęło z powierzchni ziemi, dając początek złożom soli, a układ prądów morskich w oceanach zaczął być zbliżony do dzisiejszego. Na świecie rozprzestrzeniły się trawy, mocno ewoluowały ssaki, gady i ptaki. Pojawiły się węże, żaby, ptaki śpiewające oraz wiele innych gatunków, które przetrwały do dziś. Neogen - okres ery kenozoicznej Neogen to drugi z okresów ery kenozoicznej, trwający ponad 20 milionów lat. Poprzedzającym go okresem jest paleogen, zaś po nim następuje czwartorzęd. Nazwa neogen pochodzi od greckich słów „neos” – nowy i „genos” – ród. Neogen rozpoczął się około 23,03 lat temu, a zakończył 2,58 mln lat temu. Okres ten dzieli się na dwie epoki. Pierwsza z nich to miocen trwający od 23,3 aż do 5,3 mln lat temu. Po nim nastąpił znacznie krótszy pliocen, który trwał od 5,3 do 2,58 mln lat temu. Kiedyś kenozoik dzielił się na trzeciorzęd i czwartorzęd, a paleogen i neogen określane były jako podokresy trzeciorzędu. Jednak w 2006 roku Międzynarodowa Unia Nauk Geologicznych skorygowała ten podział, wyodrębniając paleogen i neogen jako oddzielne okresy ery kenozoicznej. Jak wyglądał świat w neogenie? W początkowym okresie neogenu klimat był dość ciepły, zbliżony do dzisiejszego, ale pod koniec zaczął się ochładzać i stawał się coraz bardziej suchy. Zwiastowało to nadejście plejstocenu, nazywanego też epoką lodowcową. Antarktydę, a następnie także część Ameryki Południowej i fragmenty innych kontynentów pokrywał lądolód. Na półkuli północnej temperatury były nieco wyższe niż na południowym biegunie. Wielkie lasy ustępowały miejsca łąkom i sawannom. Kontynenty przemieszczały się powoli, a zarysy mórz i lądów powoli zaczynały przypominać obecne. Powstawały Alpy i Himalaje, Ocean Tetydy został zamknięty połączeniem lądowym miedzy Afryka a Eurazją, pojawiło się też Morze Śródziemne. Duże znaczenie miało powstanie Przesmyku Panamskiego – zmienił się przez to kierunek prądów morskich, co przyczyniło się do spadku temperatury w Oceanie Atlantyckim. W neogenie istniała już większość obecnych ptaków i ssaków, które cały czas ewoluowały i rozprzestrzeniały się. Jednak najważniejszym wydarzeniem było pojawienie się w pliocenie pierwszych hominidów, czyli człowiekowatych. Za przodka dzisiejszego homo sapiens sapiens uznaje się australopiteki, które żyły początkowo w Afryce Wschodniej. Neogen - flora i fauna Okres neogenu charakteryzował się dużą różnorodnością biologiczną organizmów. Obfitość owadów przyczyniła się do rozwoju owadożernych gadów – żab i ropuch. Wśród ptaków w szczególności wyróżniały się wróblowate. Duży rozwój nastąpił także w ekosystemach morskich, szczególnie grupach waleni. Bardzo zróżnicowała się grupa ssaków. Rozwijały się kozy, antylopy, owce, jelenie, a także duże ssaki, takie jak słonie, mamuty czy nosorożce. W obu Amerykach oraz w Afryce żyły też naczelne, szczególnie reprezentowane przez małpy. Zaczęły pojawiać się koty i hieny. W wyniku zmian klimatycznych miało miejsce stepowienie dużych obszarów lądów. Rozwój lasów został ograniczony, a spore ich powierzchnie zupełnie zniknęły. Rozwijały się za to trawy i rośliny zielne, które bardzo mocno się rozprzestrzeniły. Neogen nazywa się czasem nawet wiekiem ziół. Ciekawostki na temat neogenu Około 5,96 milionów lat temu, w miocenie, a dokładnie w jego epoce nazywanej messynem, Morze Śródziemne całkowicie wyschło, a na jego miejscu pozostała ogromna ilość soli. Wydarzenie to nazywane jest kryzysem messyńskim. Na początku pliocenu utworzyła się cieśnina Gibraltarska, która połączyła je z Oceanem Atlantyckim i tym sposobem teren Morza Śródziemnego znów wypełnił się wodą. W Ameryce Południowej, odnaleziono ślady żyjących tam w okresie neogenu, ogromnych ptaków, które nie potrafiły latać. Wyglądem przypominały strusia z wielką, orlą głową. Były one groźnymi drapieżnikami, aktywnie polowały lub żywiły się padliną. Te groźne stworzenia potocznie określa się „ptakami terroru”. Współczesne badania sugerują, że mięso hominidów nie cieszyło się zainteresowaniem drapieżników, a wręcz było dla nich odrażające. Być może właśnie dzięki temu człowiekowatym udało się przetrwać i wyewoluować do dzisiejszej postaci. Na łonie natury czy aktywnie? Jak najlepiej spędzisz wakacje? [QUIZ] Pytania 1 | 6 Na urlop wyruszam:

2 era w dziejach ziemi